Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych - zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku w zakresie identyfikacji wartości godziwej aktywów
Nowe przepisy, które zmodyfikowały zasady rachunkowości funduszy inwestycyjnych, wprowadziły hierarchię wartości godziwej określającej wartości aktywów.
Za wiarygodnie oszacowaną wartość godziwą składnika lokat funduszu uznaje się:
1. cenę z aktywnego rynku (poziom1),
2. w przypadku braku ceny z aktywnego rynku, cenę otrzymaną przy zastosowaniu modelu wyceny, gdzie wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne w sposób bezpośredni lub pośredni (poziom 2),
3. w pozostałych przypadkach, wartość godziwą należy ustalić z pomocą modelu wyceny opartego o dane nieobserwowalne (poziom 3).
Aktywny rynek to taki, który charakteryzuje się jednorodnością instrumentów będących przedmiotem obrotu, obecnością nabywców i sprzedawców zainteresowanych zawieraniem transakcji oraz publiczną dostępnością cen instrumentów. Definicja ta często rodzi problemy interpretacyjne, szczególnie w kontekście specyfiki polskiego rynku kapitałowego.
Na przykład, GPW w Warszawie jako platforma handlu instrumentami jest generalnie uznawana za rynek aktywny. Jednak problem pojawia się wówczas, gdy analizujemy poszczególne instrumenty. Niektóre aktywa, np. akcje spółek, cechuje relatywnie niska płynność, co prowadzi do polemik audytorów i depozytariuszy dotyczących aktualności i wiarygodności cen ostatnich transakcji. Każdy taki przypadek wymaga indywidualnej analizy i interpretacji.
Przypadki aktywów, których ceny są kształtowane przez aktywny rynek należą do bardzo komfortowych sytuacji, ale jednocześnie należą też do zdecydowanej mniejszości.
Stopień trudności w wycenie wartości godziwej wzrasta w przypadku aktywów spoza rynku publicznego (aktywa private equity) i wymusza przesunięcie się na drugi poziom w piramidzie wartości godziwej. Wycena na tym poziomie musi odbyć się z wykorzystaniem danych obserwowalnych, czyli danych uznawanych za odzwierciedlające założenia i sposób postepowania uczestników rynku. Oznacza to, iż szacowanie wartości przedmiotu wyceny należy opierać o ceny podobnych aktywów pochodzących z aktywnego rynku lub ceny identycznych lub podobnych aktywów pochodzących z rynku, który nie jest aktywny.
Ceny aktywów porównywalnych są używane do opracowania mnożników lub wskaźników przeliczających wartość aktywa na jednostkę wybranego parametru lub wielkości np. wyniku EBITDA w przypadku spółek lub m2 powierzchni w przypadku nieruchomości.
Problematyczne na tym poziomie jest dobranie aktywów porównywalnych i uzasadnienie tego wyboru. Pytanie o zakres możliwych różnic pomiędzy aktywami, przy którym można je wciąż uznawać za porównywalne nie jest sprecyzowana. Jest to kolejny element, który wymaga indywidulanego podejścia przy każdej wycenie. W modelach wyceny porównawczej dopuszcza się konstruowanie mnożników na podstawie zarówno aktywów notowanych na rynkach publicznych (akcje spółek, warranty itp.) lub na podstawie znanych wartości transakcji sprzedaży aktywów podobnych na rynku private equity (akcje i udziały spółek, nieruchomości itd.).
W wycenach różnych klas aktywów powszechnie stosowanym podejściem jest metoda dochodowa, czyli popularny model DCF (ang. discounted cash flow). Pomimo całej palety zalet i elastyczności tego modelu, wszystkie kluczowe dane wejściowe do modelu DCF na pewno nie mają charakteru danych obserwowalnych. Zgodnie z Międzynarodowym Standardem Sprawozdawczości Finansowej 13, należy stwierdzić, iż wiele założeń i parametrów wykorzystywanych w modelu DCF nie wynika z dostępnych danych rynkowych i opracowuje się je przy użyciu dostępnych informacji, na podstawie których uczestnicy rynku wyceniliby składnik aktywów. Wynik wyceny dochodowej z użyciem modelu DCF pozwala zatem osiągnąć trzeci, najniższy w hierarchii poziom wartości godziwej.
W przypadku aktywów udziałowych lub dłużnych, których wartość jest bezpośrednio lub ściśle związana z wartością pewnego majątku np. nieruchomości, pomimo iż zastosowanie mają modele majątkowe to wsadem do tych modeli najczęściej są jednak dane pochodzące z aktywnego rynku. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz standardy wyceny w tym zakresie są na szczęście precyzyjne i jednoznaczne – efektem wyceny jest wartość rynkowa spełniająca kryteria drugiego poziomu wartości godziwej.
Kolejny raz przepisy mające na celu poprawić bezpieczeństwo obrotu gospodarczego wymagają zastosowania zdrowego rozsądku i wywarzonej interpretacji. Określanie wartości godziwej lokat funduszy inwestycyjnych wymaga w efekcie posiadania i stosowania coraz lepszych narzędzi.
Co możemy zrobić dla Twojej firmy?
Powiedz nam czego potrzebujesz, a my dostarczymy Ci
najlepsze rozwiązanie.
