Wycena firmy to wymierny sposób oceny zespołu wielu czynników mających bezpośredni wpływ na to w jakim miejscu znajduje się firma, a także próba wskazania jaka wartość stoi za konkretną firmą. Celowo można mówić o próbie wskazania wartości, ponieważ nikt nie zna przyszłości, co w samej firmie może się zdarzyć ani tego co może przynieść przyszłość w jej dalszym lub bliższym otoczeniu rynkowym. Wycena wartości firmy to nie tylko liczba wygenerowana w arkuszu kalkulacyjnym. Wartość to swego rodzaju obraz potencjału prowadzonego przez przedsiębiorstwo biznesu i jego zdolności do generowania w przyszłych przepływów pieniężnych, zdolności do radzenia sobie z pojawiającymi się różnymi czynnikami ryzyka oraz jakości i elastyczności zarządzania. Zrozumienie czynników wpływających na wartość firmy jest istotne zarówno z perspektywy właścicieli decydujących o planach jej rozwoju, inwestorów oceniających opłacalność i ryzyko inwestycji w daną jednostkę oraz z perspektywy menedżerów odpowiedzialnych za wyniki finansowe. Bez znajomości istoty wartości przedsiębiorstwa można bardzo łatwo popełnić kosztowne błędy. Brak decyzji o rozpoczęciu projektu, który może budować wartość w przyszłości, lub inwestycja w projekt bez rozpoznania wszystkich jego negatywnych konsekwencji mogą skutkować początkiem końca istnienia przedsiębiorstwa.
Wycena spółki powinna rozpocząć się od analizy jej historycznych wyników finansowych oraz prognoz dotyczących przychodów, poziomu marży oraz przepływów pieniężnych. To jak spółka radziła sobie na rynku w okresie ostatnich dwóch lub trzech lat prezentuje swego rodzaju wstępny obraz jak potrafiła odróżniać się od swoich konkurentów, pozyskiwać przychody oraz jakie posiada umiejętności znalezienia swojej biznesowej drogi rozwoju. Inwestorzy oraz analitycy dokonują oceny podstawowych czynników ekonomiczno-finansowych:
1. Dynamika przychodów ze sprzedaży – tempo wzrostu przychodów ze sprzedaży informuje o atrakcyjności oferty oraz realnej i powtarzalnej zdolności do pozyskania klientów oraz dokonania sprzedaży. Lepiej oceniana jest powtarzalność przychodów i ich stabilność, natomiast negatywnie postrzegany jest dynamiczny wzrost wartości przychodów wynikający ze zdarzeń jednorazowych.
2. Zyskowność sprzedaży oraz zyskowność operacyjna wskazują na umiejętność polityki cenowej, dyscypliny kosztowej czy też zdolności do wykorzystywania pozytywnych efektów skali prowadzonej działalności.
3. Zysk i przepływy gotówkowe – spojrzenie na poziom wypracowanych zysków versus poziom przepływów pieniężnych wskazuje na realną, a nie księgową zdolność firmy do wypracowywania nadwyżek finansowych.
4. Płynność finansowa oraz poziom zadłużenia – ocena poziomu płynności oraz poziomu zadłużenia w porównaniu do konkurencji pokazuje umiejętność radzenia sobie w podobnym otoczeniu biznesowym oraz zdolność absorbcji różnego rodzaju czynników ryzyka.
5. Zapotrzebowanie na kapitał obrotowy netto – rotacja należności, zapasów oraz zobowiązań prezentuje skuteczność polityki finansowej.
Należy pamiętać, że nawet wysoka rentowność prowadzonej działalności nie gwarantuje wysokiej wyceny wartości spółki. Spółka może posiadać problemy z prawidłowym zarządzaniem kapitałem obrotowym netto wynikające z rosnących nieściągalnych należności lub rozbudowanego magazynu niesprzedawalnych zapasów. Konieczność poniesienia wysokich nakładów inwestycyjnych, nawet pomimo wysokiej rentowności może skonsumować istotną część wypracowanych zysków. W konsekwencji to poziom nadwyżek finansowych na koniec okresu decyduje o wzroście wartości spółki.
Właściwa struktura kosztów determinuje odporność spółki na wahania popytu oraz presję cenową:
1. Relacja kosztów stałych do kosztów zmiennych – im wyższy jest udział kosztów stałych w strukturze kosztów tym większa jest wrażliwość spółki na spadek wartości przychodów ze sprzedaży. Jeśli spółka prowadzi działalność w oparciu o duży udział kosztów zmiennych łatwiej i sprawniej dostosowuje się do zmian otoczenia rynkowego.
2. Rentowność operacyjna – dzięki optymalizacji procesów, automatyzacji czy różnego rodzaju usprawnieniom szanse na poprawę rentowności wzrastają w dłuższym okresie.
3. Koszt kapitału to istotny element wzrostu wartości spółki, często niedoceniany lub nawet niezauważany przez kadry menedżerskie. Od struktury finansowania działalności zależy wartość spółki. Koszt zaangażowanych źródeł finansowania i ryzyko z nimi związane wpływają bezpośrednio na wyniki wyceny. Najdroższy jest koszt kapitału własnego, o czym często zapominają właściciele spółek.
4. Skala prowadzonej działalności – wzrost wolumenu produkcji przy optymalnej strukturze portfolio produktowego wpływa na niższe koszty jednostkowe, a zatem zwiększa możliwości zaproponowania korzystniejszych cen, co z kolei poprawia poziom konkurencyjności.
5. Decydowanie się na przeprowadzenie głównie takich inwestycji, które w przyszłości wpłyną na poprawę efektywności działania spółki poprzez wzrost skali prowadzonej działalności czy optymalizację kosztów funkcjonowania.
Umiejętne zarządzanie kosztami, przewidywalne marże, a także umiejętna polityka inwestycyjna powodują, że spółka jest lepiej postrzegana przez inwestorów i otoczenie rynkowe.
Na wartość spółki mają wpływ czynniki będące poza kontrolą jednostki, ale wymierne w długoterminowej strategii konkurencyjnej:
1. wielkość i tempo wzrostu rynku, oraz udział spółki w rynku,
2. dywersyfikacja produktowa i geograficzna,
3. sprawne kanały dystrybucji,
4. lojalność klientów,
5. poziom innowacyjności i czas wprowadzania nowych produktów na rynek,
6. przewagi kosztowe,
7. rozpoznawalna marka,
8. bariery wejścia na rynek dla konkurencji.
Wraz z rozwojem rynkowych przewag konkurencyjnych, które dają wymierne efekty finansowe poprawia się postrzeganie spółki i wzrasta jej wartość.
Inwestorzy i analitycy oceniają także wewnętrzne czynniki odróżniające przedsiębiorstwo na rynku. Do najważniejszych tego typu czynników, o charakterze pozafinansowym, należą:
1. Zasoby osobowe – zarówno zespół zarządzający jak i doświadczony zespół pracowników (zwłaszcza kluczowi pracownicy związani z najbardziej wrażliwymi procesami operacyjnymi) są wysoko oceniani przez rynek. Kompetencje i stabilność zespołu obniża ryzyko nieprzewidywalnych zmian wewnątrz spółki.
2. Know-how – opracowane procedury, sprawdzony i powtarzalny proces produkcji, własne zarejestrowane (chronione) marki, czy też posiadane patenty mają pozytywny wpływ na wartość spółki.
3. Rozpoznawalność oraz wysoka jakość oferowanych produktów – podmioty dysponujące silnymi markami wykazują mniejszą wrażliwość wyników finansowych na fazy dekoniunktury rynkowej.
4. Zbudowane relacje z klientami – lojalni klienci i długa obecność na rynku stanowią zawsze dobry fundament budowy wiarygodnych strategii rozwoju.
Istnieje wiele czynników jakościowych w procesie oceny prognoz finansowych, stojących u podstaw wyceny metodą dochodową oraz budowy strategii wzrostu wartości w przyszłości.
Dla potrzeb wyceny wartości spółek stosuje się najczęściej kilka akceptowanych na rynku metod wyceny. Najczęściej stosowaną jest metoda dochodowa DCF, która opera się na założeniach związanych z prognozami zmian w perspektywie przyszłych lat działalności spółki. Warunkiem rzetelności wyceny jest oparcie jej na spójnych, logicznie uzasadnionych oraz wiarygodnych założeniach prognostycznych. Wycena wartości przedsiębiorstwa powinna być poddana analizie wrażliwości z punktu widzenia wielu czynników, które dadzą odpowiedź na to czy przyjęte założenia są optymalne i czy uwzględniają wystąpienie wielu różnych czynników ryzyka prowadzonej działalności. W wyniku analizy wrażliwości można ocenić spójność przyjętych założeń oraz można znaleźć odpowiedź na pytania dotyczące przyszłości finansowej spółki i ocenić wiarygodność sporządzonej wyceny wartości spółki.
Pomimo tego, że najlepiej spółkę znają jej właściciele oraz kadra zarządzająca to jednak ich ocena zawsze będzie posiadała duży pierwiastek subiektywnego podejścia oraz niedostatecznie krytycznej analizy otoczenia rynkowego. Doradca zewnętrzny, który dzięki zdobytym umiejętnościom praktycznym, potrafi zweryfikować przyjęte przez spółkę założenia i krytycznie wychwycić brak spójności niektórych działań w zestawieniu do oczekiwanych rezultatów. Ponadto doradca zewnętrzny opracuje niezbędną dokumentację dla potrzeb rozmów z inwestorami, dawcami kapitału, w tym bankami lub nowymi potencjalnymi wspólnikami. Wycena wartości spółki sporządzoną przez niezależnego doradcę zewnętrznego zwiększa jej wiarygodność i pozwala skoncentrować dyskusję nad przyjętymi prognozami na kluczowych elementach. Raport z wyceny wartości spółki w sposób kompleksowy i uporządkowany odpowiada na wiele podstawowych pytań wskazując główne czynniki budujące wartość wycenianej spółki.
SAWYER x Michał Sawicki
Co możemy zrobić dla Twojej firmy?
Powiedz nam czego potrzebujesz, a my dostarczymy Ci
najlepsze rozwiązanie.
