Sukcesja to nie jedyna droga. Jak sprzedać firmę poprzez MBO i MBI?

Właściciele firm coraz częściej borykają z problemem braku sukcesji. Chęć wycofania się z aktywności zawodowej przy braku sukcesora prowadzi do konieczności wyboru ścieżki sprzedaży przedsiębiorstwa.

W praktyce proces sprzedaży firmy najczęściej rozpoczyna się od poszukiwania inwestora branżowego lub finansowego. Nie zawsze jednak znalezienie odpowiedniego kupującego jest łatwe. Dotyczy to zwłaszcza mniejszych przedsiębiorstw, działających lokalnie lub w niszowych segmentach rynku. Nawet rentowne i stabilne firmy mogą mieć trudność ze wzbudzeniem zainteresowania tradycyjnych inwestorów.

W takich sytuacjach warto rozszerzyć krąg potencjalnych nabywców. Oprócz funduszy inwestycyjnych czy podmiotów branżowych zainteresowanych przejęciami, kupującymi mogą być również osoby posiadające doświadczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem, w tym obecna kadra menedżerska lub menedżerowie zewnętrzni.

Management Buy-Out, czyli wykup menedżerski

Jedną z możliwych form sprzedaży przedsiębiorstwa jest Management Buy-Out (MBO), czyli wykup firmy przez obecny zespół zarządzający. W praktyce oznacza to, że menedżerowie, którzy od lat prowadzą przedsiębiorstwo i znają jego klientów, pracowników oraz specyfikę działalności, stają się jego właścicielami.

Dla sprzedającego jest to często jedyne rozwiązanie, ponieważ przekazuje biznes osobom, które doskonale rozumieją jego wartość i są zainteresowane dalszym rozwojem przedsiębiorstwa, a właściciel doskonale zna przejmującego biznes. MBO szczególnie dobrze sprawdza się w firmach, gdzie kluczowe kompetencje i relacje biznesowe znajdują się właśnie po stronie kadry zarządzającej. Dzięki temu ryzyko związane ze zmianą właściciela jest ograniczone, a proces przejęcia może przebiegać płynniej niż w przypadku sprzedaży inwestorowi zewnętrznemu.

MBI – nowi menedżerowie

Często jednak, zwłaszcza w przypadku firm rodzinnych, w których główne kompetencje zarządzania leżały po stronie właściciela, nie ma w firmie zespołu gotowego do przejęcia przedsiębiorstwa. W takich sytuacjach  alternatywą może być Management Buy-In (MBI).W tym modelu przedsiębiorstwo nabywa zewnętrzny menedżer, który dostrzega potencjał rozwoju firmy i chce zaangażować się w jej prowadzenie. Taką osobą może być menedżer posiadający doświadczenie w zakresie zarządzania, który szuka możliwości prowadzenia własnego biznesu. Dla właściciela oznacza to możliwość znalezienia potencjalnego inwestora nie tylko wśród funduszy inwestycyjnych czy innych firm działających w branży, ale również w grupie doświadczonych menedżerów, którzy są gotowi prowadzić działalność na własnych rachunek.

Oprócz znalezienia osoby chętnej przejąć przedsiębiorstwo (co jest pierwszym warunkiem sukcesu), najczęściej pojawiającym się wyzwaniem zarówno przy MBO, jak i MBI, jest finansowanie zakupu firmy. Menedżerowie rzadko dysponują wystarczającymi środkami finansowymi pozwalającymi na jednorazowy zakup przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak, że transakcja jest niemożliwa. Możliwą opcją sprzedaży jest transakcja oparta na finansowaniu z przyszłych przepływów pieniężnych przejmowanej firmy. Część ceny może być finansowana też kredytem bankowym, pożyczką od funduszu, a niekiedy sam sprzedający zgadza się na odroczoną płatność części ceny.

Sprzedaż firmy w formule zbliżonej do leasingu?

Interesującą formą finansowania jest model przypominający laesing przedsiębiorstwa. Menedżerowie przejmują kontrolę nad firmą i stopniowo spłacają jej wartość z generowanych zysków.

Właściciel nie otrzymuje całej ceny sprzedaży w dniu zamknięcia transakcji, ale godzi się na stopniową sprzedaż zgodnie z warunkami umowy sprzedaży, rozkładając w czasie płatności. Forma i czas przejęcia udziałów, zabezpieczenia, czy też możliwość decydowania o strategicznych dla spółki decyzjach do czasu całkowitej sprzedaży podlegać mogą uzgodnieniom dwustronnym.  Dla wielu przedsiębiorców może to być sposób na bezpieczne przekazanie firmy, przy jednoczesnym uzyskaniu ceny rynkowej spółki.

Opisane wyżej rozwiązania nie są jedynie teoretycznymi sposobami na sprzedaż przedsiębiorstwa. W praktyce zarówno transakcje typu MBO, jak i MBI mogą stanowić skuteczną odpowiedź na problem sukcesji, zwłaszcza w sytuacji, gdy znalezienie tradycyjnego inwestora branżowego lub finansowego jest utrudnione.

Każda tego typu transakcja wymaga jednak indywidualnego podejścia, uwzględniającego specyfikę przedsiębiorstwa, możliwości finansowania oraz oczekiwania właściciela i przyszłego nabywcy.

Jeśli temat MBO lub MBI jest dla Państwa interesujący, zachęcamy do odwiedzenia naszego profilu na LinkedIn, gdzie publikujemy aktualne ogłoszenia dotyczące możliwości przejęcia przedsiębiorstwa  przez menedżerów.

SAWYER x Dagmara Kurpisz