Zgodnie z MSR 36 (Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr36) oraz KSR 4 (Krajowy Standard Rachunkowości nr 4), jednostka ma obowiązek przeprowadzić test na utratę wartości aktywów, gdy wystąpią przesłanki wskazujące na potrzebę zbadania, czy wartość bilansowa danego składnika aktywów tej jednostki przewyższa jego wartość możliwą do odzyskania.
Dobór właściwych założeń w testach na utratę wartości aktywów jest jednym z najbardziej wrażliwych elementów tej procedury. W praktyce bowiem, zazwyczaj to nie same obliczenia stanowią największe wyzwanie, a właśnie identyfikacja czynników, które stoją za danymi wsadowymi przyjętymi do szacunków. W niniejszym artykule przyjrzymy się, dlaczego założenia są tak ważne w testach na utratę wartości oraz zidentyfikujemy najczęstsze źródła ryzyka związane z tymi założeniami.
Testy na utratę wartości aktywów opierają się na danych o charakterze rynkowym oraz na przyjętych założeniach dotyczących danego składnika aktywów. Założenia te stanowią fundament całego modelu oceniającego potencjalną utratę wartości. Dane przyjęte do obliczenia wartości odzyskiwanej, dotyczą prognoz, m.in. w zakresie przyszłych przepływów pieniężnych, kosztu kapitału czy tempa wzrostu, które mogą istotnie wpłynąć na wyniki testów. Przyjęte parametry muszą być nie tylko matematycznie poprawne, ale także uzasadnione biznesowo i spójne z rzeczywistą sytuacją spółki, a także z otoczeniem rynkowym, w którym działa przedsiębiorstwo.
Można zidentyfikować kilka najczęstszych obszarów ryzyka w założeniach do testów na utratę wartości, takie jak zbyt optymistyczne prognozy przepływów, brak spójności z budżetem i strategią, niedoszacowanie ryzyka rynkowego, ocena spójności założeń z realiami rynkowymi i sytuacją spółki.
Prognozy finansowe są często pierwszym elementem oceny, czy test na utratę wartości aktywów przeprowadzony jest rzetelnie. Często zdarza się, że charakteryzuje je nadmierny optymizm, niepoparty konkretnymi danymi czy działaniami. Ważne jest, aby prognozy finansowe uwzględniały przewidywania rynku co do tempa rozwoju i wyników branży, w jakiej działa dana jednostka. Oczywiście możliwe jest, aby firma rozwijała się lepiej niż rynek, jednak musit o mieć potwierdzenie w konkretnych planach, działaniach naprawczych czy optymalizacyjnych.
Audytorzy badający testy na utratę wartości aktywów zwracają też uwagę na spójność założeń z budżetem i strategią spółki. Tempo wzrostu przychodów, rentowność czy poziom nakładów inwestycyjnych w okresie prognozy nie mogą odbiegać od dokumentów zarządczych (budżetów, planów finansowych, strategii). Dokumenty te powinny być bazą do przygotowania prognoz dotyczących przepływów pieniężnych. Przyjęcie skrajnie różnych założeń w teście aniżeli w wyżej wskazanych dokumentach może być łatwo podniesione jako argument podważający wiarygodność testu na utratę wartości.
Przy przeprowadzaniu testów na utratę wartości należy też pamiętać, o tym, aby uwzględnić ryzyka rynkowe, zarówno w samych prognozach, jak i stopie dyskontowej, którą najczęściej odzwierciedla WACC (średnioważony koszt kapitału). Przyjęcie zbyt niskiego poziomu WACC może prowadzić do zniekształcenia oceny ryzyka i powstania zarzutu o zawyżeniu wartości użytkowej i ignorowaniu wpływ uotoczenia rynkowego.
Aby skutecznie przeprowadzać testy na utratę wartości, należy pamiętać, że założenia muszą być spójne z aktualnymi realiami rynkowymi oraz sytuacją spółki. Dane wsadowe uwzględniane w modelu nie mogą być oderwane od otoczenia rynkowego, w jakim dana spółka działa. Szacując przyszłe przepływy pieniężne, należy uwzględnić przewidywania dotyczące tempa i efektywności rynku, preferencje konsumentów, a także należy przeanalizować stan prawny oraz potencjalne ryzyka geopolityczne.
Ryzyko błędów w testach na utratę wartości można istotnie ograniczyć kilkoma praktycznymi działaniami. Test na utratę wartości nie powinien być traktowany jako jednorazowy obowiązek sprawozdawczy, lecz jako ważny element zarządzania wartością spółki. Przyjęte założenia powinny być na bieżąco rewidowane oraz spójne z wewnętrznym budżetem i strategią spółki. Warto też szukać potwierdzenia przyjętych założeń w zakresie tempa wzrostu, czy rentowności w raportach branżowych, a także przeprowadzać analizy wrażliwości, które pokazują jak bardzo wynik testu zależy od kluczowych założeń. Pozwala to łatwo zidentyfikować obszary największej podatności na zmianę wartości. Właściwe założenia są fundamentem, na którym opiera się cała ocena wartości aktywów, dlatego istotne jest, aby były one przemyślane i spójne ze strategią firmy i otoczeniem rynkowym, w jakim prowadzi działalność.
SAWYER x Dargamara Kurpisz
Co możemy zrobić dla Twojej firmy?
Powiedz nam czego potrzebujesz, a my dostarczymy Ci
najlepsze rozwiązanie.
